MCP (Model Context Protocol) Nedir? Açılımı ve İşleyişi

MCP (Model Context Protocol), yapay zeka asistanlarının dış sistemlere standart bir biçimde bağlanmasını sağlayan açık bir protokoldür. Claude, ChatGPT ve benzeri asistanlar MCP sayesinde bir veritabanından kayıt okuyabilir, bir API'ye istek gönderebilir ya da reklam hesabınızda bir bütçeyi değiştirebilir. Bu yazıda MCP'nin ne olduğunu, neden ortaya çıktığını, teknik olarak nasıl çalıştığını ve remote ile local sunucular arasındaki farkı anlatıyoruz.

MCP (Model Context Protocol) nedir?

MCP'nin açılımı Model Context Protocol, Türkçesiyle Model Bağlam Protokolü. Anthropic'in Kasım 2024'te açık kaynak olarak yayımladığı bu protokol, kısa sürede sektör standardı haline geldi ve bugün Anthropic dışındaki uygulamalar tarafından da destekleniyor.

Tek cümleyle tanımı şu: MCP, bir yapay zeka asistanının hangi araçları çağırabileceğini ve bu araçları nasıl çağıracağını tarif eden ortak bir dildir. Asistan ile dış sistem arasında duran bu ortak dil sayesinde, her yeni entegrasyon için sıfırdan özel kod yazmak gerekmez.

Bir benzetme yardımcı olabilir: USB-C nasıl ki farklı cihazların aynı kabloyla konuşmasını sağlıyorsa, MCP de farklı yapay zeka uygulamalarının farklı sistemlerle aynı arayüzden konuşmasını sağlar.

MCP neden ortaya çıktı?

MCP öncesinde her yapay zeka uygulaması, bağlanmak istediği her sistem için ayrı bir entegrasyon yazmak zorundaydı. Üç asistan ve on sistem varsa otuz ayrı entegrasyon demekti bu. Her biri ayrı bakım, ayrı hata yüzeyi, ayrı güvenlik incelemesi.

MCP bu çarpanı kırdı. Bir sistem için bir kez MCP sunucusu yazarsınız; protokolü destekleyen her uygulama o sunucuya bağlanabilir. Sunucuyu yazan taraf istemcinin ne olduğunu bilmek zorunda değildir, istemci de sunucunun içinde ne olduğunu.

MCP nasıl çalışır?

MCP mimarisi üç parçadan oluşur:

1. MCP host (istemci): Claude, ChatGPT, Cursor gibi asistanın çalıştığı uygulama. Kullanıcının isteklerini alır ve hangi aracın çağrılacağına modelin karar vermesini sağlar.
2. MCP sunucusu: Araçları tanımlayan ve gerçek çağrıları yapan taraf. Her aracın adını, ne işe yaradığını ve hangi parametreleri beklediğini istemciye bildirir.
3. Veri kaynağı: Sunucunun arkasındaki gerçek sistem. Bir Google Ads hesabı, bir veritabanı, bir dosya sistemi olabilir.

Akış şu şekilde ilerler: siz doğal dille bir şey istersiniz, model uygun aracı seçer, sunucu o aracı çalıştırıp gerçek sisteme gider, dönen veri modele iletilir ve model size okunabilir bir cevap yazar. Önemli ayrıntı şudur: aracı model seçer ama neyi yapabileceğini sunucu belirler. Sunucunun tanımlamadığı bir işlemi model kendi başına uyduramaz.

MCP protokolü teknik olarak nasıl çalışır?

MCP, mesajlaşma için JSON-RPC 2.0 kullanır. İstemci ve sunucu bağlantının başında yeteneklerini karşılıklı bildirir, böylece iki taraf da diğerinin neyi desteklediğini bilir.

Protokol üç temel yapı tanımlar:

• Tools (araçlar): Modelin çağırabileceği eylemler. Rapor çekmek, kayıt oluşturmak, bütçe değiştirmek gibi.
• Resources (kaynaklar): Modelin okuyabileceği veri parçaları. Bir dosya, bir kayıt, bir yapılandırma.
• Prompts (hazır şablonlar): Sunucunun kullanıcıya sunduğu, tekrar eden işler için hazırlanmış komut şablonları.

Bağlantı iki farklı taşıma katmanı üzerinden kurulabilir. stdio yerel süreçler içindir: sunucu sizin makinenizde bir program olarak çalışır. HTTP tabanlı taşıma ise uzaktaki bir sunucuya bağlanmak içindir ve barındırılan (remote) sunucuların kullandığı yöntemdir. Aradaki fark, aşağıdaki bölümün tamamını belirler.

Remote MCP ve local MCP arasındaki fark

Bir MCP sunucusu ya sizin bilgisayarınızda ya da bulutta çalışır. İkisi aynı protokolü konuşur ama günlük kullanımda çok farklı deneyimler sunar.

Local (kendi kurduğunuz) MCP sunucusu

Kendi makinenizde çalışır. Google'ın açık kaynaklı Google Ads MCP sunucusu bu kategoridedir.

Gerektirdikleri:

• Python kurulu bir terminal ortamı
• Google Cloud projesi oluşturmak
• Developer token başvurusu, onayı haftalar alabilir
• OAuth 2.0 kimlik bilgilerini elle ayarlamak
• Güncelleme ve bakımı kendiniz üstlenmek

Zayıf tarafları: Kurulum saatler ya da günler alır, bilgisayarınız kapalıyken sunucu da kapalıdır ve bu tür sunucular çoğunlukla yalnızca okuma odaklıdır.

Remote (barındırılan) MCP sunucusu

Bulutta çalışır, siz yalnızca bir adres yapıştırırsınız.

Güçlü tarafları:

• Kurulum yaklaşık 60 saniye sürer
• Terminal, Google Cloud projesi veya developer token gerekmez
• Bilgisayarınız kapalı olsa da çalışmaya devam eder
• Güncellemeler otomatiktir, bakım yükü yoktur
• Okumanın yanı sıra yazma işlemlerini de destekler
• Birden fazla hesabı (MCC dahil) tek bağlantıdan yönetebilirsiniz

Hangi yapay zeka uygulamaları MCP destekler?

• Claude (Pro, Max, Team, Enterprise) claude.ai ve Claude masaüstü uygulaması üzerinden
• ChatGPT bağlayıcılar (connectors) bölümü üzerinden
• Cursor ve Claude Code gibi geliştirici araçları
• Protokolü destekleyen diğer uygulamalar

Barındırılan bir sunucunun avantajı burada belirginleşir: aynı adres her uygulamada çalışır, uygulama değiştirdiğinizde yeniden kurulum yapmanız gerekmez.

MCP ile reklam hesaplarınızı yönetmek

MCP'nin en somut kullanım alanlarından biri reklam operasyonu. Opus Growth, Claude ve ChatGPT için barındırılan bir MCP sunucusudur ve tek bir adresle beş reklam platformuna bağlanır: Google Ads, Meta Ads, Microsoft Advertising, TikTok Ads ve LinkedIn Ads. Aynı oturum Search Console, GA4, YouTube ve Tag Manager verisini de kapsar.

Örnek bir istek: "Son 30 günde dönüşüm getirmeyen arama terimlerini bul ve harcaması en yüksek olanları negatif kelime yap." Asistan önce raporu çeker, terimleri sıralar, ardından yazma işlemi için size bir önizleme gösterir. Onaylamadan hiçbir şey değişmez.

Okuma tarafında performans raporları, arama terimi analizi, anahtar kelime kalite puanı, hesap denetimi ve değişiklik geçmişi bulunur. Yazma tarafında kampanya, reklam grubu, anahtar kelime ve reklam metni oluşturma, bütçe ve teklif yönetimi, uzantı ve hedefleme ayarları yer alır.

Kurulum: 3 adımda başlayın

1. Adresi ekleyin: Claude'da Connectors bölümünden özel bağlayıcı ekleyin ve https://mcp.opus-growth.com/mcp adresini yapıştırın.
2. Hesaplarınızı bağlayın: Açılan yetkilendirme penceresinde yönetmesini istediğiniz hesapları seçin.
3. Konuşarak yönetin: Ne yapılmasını istediğinizi doğal dille yazın.

Güvenlik: MCP'de yetki nasıl sınırlanır?

MCP'de modelin yetkisi, sunucunun tanımladığı araçlarla sınırlıdır. Sunucu bir işlemi tanımlamamışsa model o işlemi yapamaz. Güvenliğin geri kalanı sunucuyu yazan tarafın sorumluluğundadır.

Opus Growth tarafında uygulanan korumalar şunlar:

• Her yazma işlemi önce önizleme olarak gösterilir
• Açık onay verilmeden hiçbir değişiklik uygulanmaz
• Tek bir işlem bütçeyi yüzde 50'den fazla artıramaz
• Yetkilendirme anahtarları şifreli saklanır
• Uygulanan her değişiklik denetim kaydına yazılır

Sık Sorulan Sorular

MCP açılımı nedir?

MCP, Model Context Protocol ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçeye Model Bağlam Protokolü olarak çevrilir. Anthropic tarafından Kasım 2024'te açık kaynak olarak yayımlanmıştır.

MCP protokolü tam olarak ne işe yarar?

Yapay zeka asistanlarının dış sistemlerle konuşmasını standartlaştırır. Protokol sayesinde bir sistem için yazılan tek bir sunucu, protokolü destekleyen tüm asistanlar tarafından kullanılabilir. Böylece her asistan ve her sistem için ayrı entegrasyon yazma zorunluluğu ortadan kalkar.

MCP kısaltması başka bir anlama da geliyor mu?

Geliyor. MCP kısaltması tıpta metoklopramid etken maddesi için, elektronikte ise farklı bileşenler için de kullanılır. Bu yazıdaki MCP, yazılım tarafındaki Model Context Protocol'dür.

Remote MCP mi local MCP mi seçmeliyim?

Kod yazmayı ve kendi altyapınızı yönetmeyi tercih ediyorsanız local sunucu uygundur. Kurulumla uğraşmadan doğrudan kullanmak, bilgisayarınız kapalıyken de sunucunun ayakta kalmasını ve yazma işlemlerini istiyorsanız barındırılan sunucu daha uygundur.

MCP kullanmak için kod bilmek gerekir mi?

Barındırılan bir sunucu için gerekmez, yalnızca bir adresi yapıştırırsınız. Kendi sunucunuzu kuracaksanız terminal kullanımı ve temel yapılandırma bilgisi gerekir.

MCP güvenli mi?

Protokolün kendisi modelin yetkisini sunucunun tanımladığı araçlarla sınırlar, yani model kendi başına yeni bir yetki uyduramaz. Pratikteki güvenlik, kullandığınız sunucunun onay akışına ve yetki sınırlarına bağlıdır. Yazma işlemlerinde önizleme ve açık onay isteyen bir sunucu tercih edin.

Google Ads dışında hangi platformları yönetebilirim?

Opus Growth bağlantısıyla Google Ads, Meta Ads, Microsoft Advertising, TikTok Ads ve LinkedIn Ads yönetilebilir. Aynı yetkilendirme Search Console, GA4, YouTube ve Tag Manager verisini de kapsar.

Denemesi ücretsiz mi?

Evet. Kredi kartı istemeyen bir deneme ile başlarsınız ve verilen krediler süresiz geçerlidir, belirli bir gün sonunda sona ermez.

Deneme ve fiyatlar

• Ücretsiz deneme: ömür boyu geçerli 75 kredi, kredi kartı gerekmez.
• Pro ($49/ay): Tek reklam hesabı, ayda 5.000 kredi.
• Agency ($99/ay): Çoklu hesap ve MCC yönetimi.

Opus Growth'u deneyin | Fiyatları görün

İlgili yazılar: Claude ile Google Ads Yönetimi · ChatGPT ile Google Ads Yönetimi · Güvenli Reklam Yönetimi